Nowa Zelandia

Ramy dostępności w Nowej Zelandii są oparte na skargach, a nie na sankcjach. Nie ma taryfy grzywien administracyjnych w stylu europejskim ani australijskiej federalnej ustawy o dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność stojącej ponad mozaiką stanową. Zamiast tego kraj opiera się na trzech starszych, dobrze sprawdzonych instrumentach — ustawie o prawach człowieka z 1993 r. (Te Ture Tika Tangata 1993), ustawie o karcie praw Nowej Zelandii z 1990 r. oraz pierwszej na świecie ustawie o nowozelandzkim języku migowym z 2006 r. — obsługiwanych przez Nowozelandzką Komisję Praw Człowieka (Te Kāhui Tika Tangata) i Trybunał Kontroli Praw Człowieka. Dedykowaną ustawę o dostępności wniesiono jako projekt w 2022 r., lecz nie przeszedł; nowe ramy są obecnie w przeglądzie. Dostępność cyfrowa sektora publicznego prowadzona jest oddzielnie, w ramach ogólnorządowej normy dostępności internetowej 1.1, przez Departament Spraw Wewnętrznych.

Fundament konstytucyjny i traktatowy

Nowa Zelandia nie ma jednej skodyfikowanej konstytucji. Architektura konstytucyjna to warstwowy zbiór ustaw, konwenansów, Traktatu z Waitangi / Te Tiriti o Waitangi oraz zasad common law — wśród nich ustawa konstytucyjna z 1986 r., ustawa wyborcza z 1993 r., ustawa o sądach wyższych z 2016 r. oraz, dla ochrony praw, ustawa o karcie praw Nowej Zelandii z 1990 r. (NZBORA). Brak jednego dokumentu prawa najwyższego ma strukturalne znaczenie dla dostępności: nie ma klauzuli równości w stylu „sekcji 15“, która unieważniałaby zwykłe ustawy, ani konstytucyjnego środka takiego, jaki przyniosła sprawa Eldridge w Kanadzie. Prawa są wczytywane w ustawodawstwo i odczytywane względem niego, a nie egzekwowane ponad nim.

Sekcja 19 NZBORA potwierdza prawo do wolności od dyskryminacji ze względu na przesłanki określone w ustawie o prawach człowieka z 1993 r. — w tym niepełnosprawność. NZBORA wiąże władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą oraz każdą osobę lub podmiot działający w charakterze publicznym (sekcja 3). Tam, gdzie ustawie można nadać znaczenie zgodne z sekcją 19, należy to uczynić na podstawie sekcji 6 NZBORA; tam, gdzie nie można, sądy mogą wydać deklarację niezgodności (środek po raz pierwszy bezpośrednio zastosowany w sprawie Taylor v. Attorney-General, 2018 NZCA 175, obecnie skodyfikowany w sekcji 7AA NZBORA po nowelizacjach z 2022 r.). Środek ma charakter deklaratoryjny, a nie przymuszający: parlament pozostaje suwerenny, a odpowiedź na deklarację jest kwestią procesu politycznego. Nowelizacje z 2022 r. wymagają, by Prokurator Generalny zwrócił uwagę parlamentu na deklarację, a właściwy minister odpowiedział w ciągu sześciu miesięcy.

Nowa Zelandia ratyfikowała Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych 25 września 2008 r. oraz ratyfikowała Protokół fakultatywny tego samego dnia — otwierając od początku legitymację do skarg indywidualnych do Komitetu CRPD. Kraj złożył raport wstępny na podstawie artykułu 35 w 2011 r.; uwagi końcowe Komitetu CRPD nastąpiły w 2014 r. i zostały zaktualizowane w połączonym cyklu drugiego i trzeciego raportu w 2022 r. Powracającymi tematami Komitetu CRPD dla Nowej Zelandii były reżim zdolności prawnej (gdzie ustawa o ochronie osobistych i majątkowych praw z 1988 r. zachowuje strukturę decydowania zastępczego, którą Komitet wzywał do przeniesienia na decydowanie wspierane), edukacja włączająca, dostępność środowiska zabudowanego oraz — coraz częściej w latach 2020. — dostępność usług cyfrowych.

Artykuł 33 CRPD wymaga, by państwa-strony wyznaczyły punkty kontaktowe w rządzie do wdrażania oraz niezależny mechanizm do jego promowania, ochrony i monitorowania. Punktem kontaktowym Nowej Zelandii jest Biuro ds. Niepełnosprawności (Te Kāhui Whaikaha), działające w ścisłym partnerstwie z Whaikaha (Ministerstwem ds. Osób z Niepełnosprawnościami). Niezależny mechanizm monitorujący ukonstytuowano na mocy porozumienia podpisanego w 2010 r. i odświeżonego w 2019 r., łączącego Nowozelandzką Komisję Praw Człowieka (wskazaną krajową instytucję praw człowieka), Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Koalicję Organizacji Osób z Niepełnosprawnościami (DPO) — przy czym ta ostatnia nadaje mechanizmowi monitorującemu wyjątkową trójstronną strukturę z bezpośrednio wybranym przywództwem osób z niepełnosprawnościami.

Ustawa o prawach człowieka z 1993 r. — doktrynalny rdzeń

Ustawa o prawach człowieka z 1993 r. (HRA) to obowiązująca ustawa antydyskryminacyjna i doktrynalny rdzeń nowozelandzkiego prawa o niepełnosprawności. Zastąpiła i skonsolidowała ustawę o stosunkach rasowych z 1971 r. oraz ustawę o Komisji Praw Człowieka z 1977 r., a weszła w życie 1 lutego 1994 r. Jej materialny schemat zakotwiczony jest na trzech sekcjach najistotniejszych dla praktyki dostępności:

• Sekcja 21 wymienia zakazane przesłanki dyskryminacji. Sekcja 21 ust. 1 lit. h obejmuje „niepełnosprawność“, definiowaną szeroko jako obejmującą niepełnosprawność lub dysfunkcję fizyczną, chorobę fizyczną, chorobę psychiatryczną, niepełnosprawność lub dysfunkcję intelektualną lub psychologiczną, każdą inną utratę lub anomalię struktury bądź funkcji psychologicznej, fizjologicznej lub anatomicznej, poleganie na psie przewodniku, wózku inwalidzkim lub innym środku zaradczym oraz obecność w organizmie organizmów zdolnych wywołać chorobę. Szerokość jest celowa i była odczytywana hojnie przez sądy — obejmując dysfunkcje czasowe, stany epizodyczne i stany zarządzane technologią wspomagającą.
• Sekcja 53 zakazuje dyskryminacji w dostarczaniu towarów i usług. To sekcja najczęściej przywoływana w skargach o niedostępność cyfrową — niedostępny portal bankowości internetowej, niedostępny koszyk handlu elektronicznego, niedostępny portal usług samorządu lokalnego — każde z nich wpada w jej zakres. Zakaz biegnie wobec każdej osoby lub podmiotu oferującego towary, usługi lub obiekty ogółowi lub jego części, z ograniczonymi wyjątkami.
• Sekcja 57 zakazuje dyskryminacji w dostępie do miejsc, pojazdów i obiektów — odpowiednik sekcji 53 w środowisku zabudowanym.

Architektura racjonalnych usprawnień HRA jest dorozumiana, a nie wyraźna: nie ma samodzielnej klauzuli „obowiązku usprawnień“, lecz sądy i Trybunał Kontroli Praw Człowieka odczytywały sekcje 53 i 57 jako wymagające pozytywnych kroków, by udostępnić towary, usługi i miejsca osobom z niepełnosprawnościami, z zastrzeżeniem obrony przez uzasadnienie na podstawie sekcji 60 ust. 2 i 3, która biegnie na liniach materialnie podobnych do kanadyjskiego testu „nadmiernego utrudnienia“. Wiodącą sprawą jest Smith v. Air New Zealand Ltd (oraz następujące po niej sprawy z lat 2010. dotyczące przewozu lotniczego urządzeń wspomagających poruszanie), gdzie Trybunał przepracował elementy dyskryminacji pośredniej i zasięg obrony z sekcji 60.

Proceduralnie skargi według HRA zaczynają się w Nowozelandzkiej Komisji Praw Człowieka. Proces Komisji jest poufny, śledczy i oparty na koncyliacji: celem w pierwszej kolejności jest rozwiązanie skargi w drodze porozumienia stron. Jeśli koncyliacja zawiedzie lub skarżący zdecyduje się eskalować, skarga trafia do Biura Postępowań w Sprawach Praw Człowieka (które może wnieść sprawę we własnym imieniu) lub do własnego pełnomocnika skarżącego i jest składana w Trybunale Kontroli Praw Człowieka (HRRT) — wyspecjalizowanym trybunale działającym przy Sądzie Okręgowym. HRRT jest uprawniony do stwierdzenia bezprawności postępowania, nakazania pozwanemu zaprzestania go, nakazania działań naprawczych i zasądzenia odszkodowania. Apelacje biegną do Sądu Wyższego, Sądu Apelacyjnego i ostatecznie Sądu Najwyższego Nowej Zelandii.

Ustawa o nowozelandzkim języku migowym z 2006 r.

Ustawa o nowozelandzkim języku migowym z 2006 r. jest, pod każdym względem, najbardziej wyróżniającym się na arenie międzynarodowej instrumentem w nowozelandzkich ramach. Otrzymała sankcję królewską 10 kwietnia 2006 r. i uczyniła nowozelandzki język migowy (NZSL) językiem urzędowym Nowej Zelandii obok angielskiego i te reo Māori — pierwszy kraj na świecie, który uznał narodowy język migowy za język urzędowy ustawą zasadniczą. Materialne obowiązki ustawy skupione są w sekcjach 6 i 7:

• Sekcja 6 uznaje NZSL za język urzędowy Nowej Zelandii.
• Sekcja 7 tworzy prawo używania NZSL w postępowaniach sądowych — prawo biegnące obok i równolegle do równoważnego prawa dla te reo Māori według ustawy o języku Māori z 2016 r. Prawo jest konkretne i proceduralne: gdy strona lub świadek w jakimkolwiek postępowaniu sądowym chce używać NZSL, sąd lub trybunał musi zapewnić udostępnienie kompetentnych tłumaczy NZSL.
• Sekcje 8 do 10 określają zasady kierujące działaniem rządu: promowanie NZSL, jego użycie w służbie publicznej oraz standardy oczekiwane przy użyciu NZSL w kontaktach z Koroną.

Międzynarodowa literatura porównawcza konsekwentnie plasuje Nową Zelandię na drugim miejscu po Finlandii w zakresie dwujęzycznej edukacji osób niesłyszących i ustrukturyzowanego wsparcia nabywania języka migowego przez dzieci niesłyszące i ich rodziny. Ustawa stoi obok Rady NZSL — organu ustawowego ustanowionego w 2014 r. na podstawie sekcji 14A (wprowadzonej nowelizacjami z 2015 r.) — która doradza Ministrowi ds. Niepełnosprawności i administruje Funduszem NZSL wspierającym społecznościowe użycie NZSL, nauczanie NZSL i szkolenie tłumaczy NZSL. Roczna alokacja Funduszu NZSL utrzymywała się w przedziale 1,25 mln NZD w ostatnich cyklach budżetowych; starania w latach 2024–25 naciskały na skokowy wzrost odzwierciedlający niezaspokojony popyt na wykwalifikowanych tłumaczy.

Ustawa o dostępności, która nie przeszła

Najistotniejszym niedawnym wydarzeniem w nowozelandzkich ramach dostępności jest to, które nie nastąpiło. Projekt ustawy o dostępności dla Nowozelandczyków wniesiono do parlamentu przez ówczesny rząd Partii Pracy w 2022 r. jako główną odpowiedź legislacyjną na długotrwałe starania społeczności osób z niepełnosprawnościami (zwłaszcza kampanię Access Alliance) o specyficzny dla dostępności reżim ustawowy. Projekt w brzmieniu wniesionym utworzyłby ustawowy Komitet ds. Dostępności, dałby Ministrowi ds. Niepełnosprawności uprawnienia do stanowienia przepisów wyznaczających normy dostępności w wyznaczonych sektorach i zbudował infrastrukturę uwag i sprawozdawczości w duchu zbliżoną do modelu Accessibility Standards Canada z Accessible Canada Act.

Projekt krytykowano podczas kontroli komisji specjalnej na dwóch frontach: jako zbyt słaby (brak egzekwowalnych praw dla osób z niepełnosprawnościami; brak reżimu sankcji; stanowienie norm było uznaniowe, a nie obowiązkowe) oraz, z odrębnego środowiska, jako tworzący dublującą się maszynerię regulacyjną. Projekt nie przeszedł przed rozwiązaniem 53. parlamentu w 2023 r. Rząd koalicyjny kierowany przez Partię Narodową utworzony po wyborach powszechnych z 2023 r. zasygnalizował, że nie będzie procedował projektu w obecnej formie, a zastępcze ramy pozostają w przeglądzie politycznym przez lata 2025–26. Praktyczna konsekwencja dla praktyki dostępności w Nowej Zelandii: obowiązującym reżimem prawnym pozostają HRA 1993, NZBORA 1990 i ustawa NZSL z 2006 r., bez specyficznego dla dostępności ustawowego reżimu sankcji na horyzoncie.

Tor cyfrowy sektora publicznego: norma dostępności internetowej 1.1

Dostępność cyfrowa sektora publicznego biegnie odrębnym torem administracyjnym. Norma dostępności internetowej 1.1 (WAS 1.1), administrowana przez Departament Spraw Wewnętrznych (Te Tari Taiwhenua) pod władzą Rządowego Głównego Dyrektora ds. Cyfrowych, jest jednym z ogólnorządowych standardów cyfrowych przyjętych w ramach rządowej strategii ICT Gabinetu i ustawy o służbie publicznej z 2020 r. WAS 1.1 jest sparowana z normą użyteczności internetowej 1.3; obie są obowiązkowe dla służby publicznej i szerszego zbioru agencji wymienionych w harmonogramie zakresu normy.

Materialnym progiem zgodności jest WCAG 2.1 na poziomie AA, przy czym WAS 1.1 nakłada dodatkowe przepisy specyficzne dla Nowej Zelandii: wymogi prezentacji treści w te reo Māori, wymogi dla treści skierowanych do odbiorców niesłyszących i słabosłyszących (w tym użycie wideo NZSL, gdzie odpowiednie dla odbiorcy) oraz wymogi obejmujące użycie podsumowań w prostym języku w treściach o polityce i uprawnieniach. WAS 1.1 ustala także próg daty publikacji dla treści starszych: znacząco odświeżona treść od daty wejścia WAS 1.1 w życie jest w zakresie; treść archiwalna poprzedzająca tę datę jest zwolniona, chyba że zostanie zaktualizowana lub ponownie opublikowana.

Egzekwowanie WAS 1.1 jest administracyjne, a nie oparte na sankcjach. Departament Spraw Wewnętrznych prowadzi okresowe badanie zgodności objętych agencji, publikuje zagregowane wyniki i angażuje się dwustronnie z agencjami osiągającymi słabe wyniki, by opracować plany usuwania barier. Nie ma taryfy grzywien administracyjnych ani formalnej sankcji; niezgodność eskaluje przez Biuro Gabinetu i ostatecznie przez odpowiedzialność ministerialną, a nie przez postępowanie sądowe. Kontrast z modelem skarg i organu monitorującego z unijnej dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych jest celowy: Nowa Zelandia wybrała postawę nadzoru i sprawozdawczości, a nie opartą na sankcjach, dla cyfrowego toru sektora publicznego.

Gdy członek społeczeństwa zostaje wykluczony z cyfrowej usługi sektora publicznego w sposób mający indywidualne konsekwencje, droga prawna prowadzi z powrotem do HRA — sekcja 53 obejmuje usługi sektora publicznego tak samo jak usługi sektora prywatnego, a Korona nie jest zwolniona z zakazów dyskryminacji HRA w dostarczaniu usług.

Normy techniczne i zgodność

WCAG 2.1 na poziomie AA to wiążący fundament dla nowozelandzkiego sektora publicznego według WAS 1.1. Dla sektora prywatnego nie ma ustawowego fundamentu: HRA nie określa normy technicznej, a każdy punkt odniesienia zgodności używany w postępowaniach HRA jest ustalany przez dowód z opinii biegłych co do tego, co stanowi „racjonalną“ dostępność w danym kontekście. W praktyce WCAG 2.1 na poziomie AA wyłonił się jako faktyczna norma referencyjna w nowozelandzkiej praktyce dostępności cyfrowej, z WCAG 2.2 coraz częściej przywoływanym w nowych projektach.

Dla środowiska zabudowanego obowiązującymi normami technicznymi są NZS 4121:2001 — projektowanie dla dostępu i mobilności: budynki i powiązane obiekty oraz przepisy dostępności nowozelandzkiego kodeksu budowlanego (klauzule D1 — drogi dostępu i G1 — higiena osobista, plus powiązane klauzule). NZS 4121 jest przywołana w kodeksie budowlanym jako środek zgodności z przepisami dostępu ustawy budowlanej z 2004 r. Norma nie była kompleksowo aktualizowana od 2001 r., a prace przeglądowe trwają przez lata 2020. bez wytworzenia dokumentu zastępczego — powracający punkt krytyki ze strony sektora praw osób z niepełnosprawnościami.

Dla nadawania ustawa o nadawaniu z 1989 r. oraz kodeksy Urzędu ds. Standardów Nadawania wyznaczają obowiązki nadawców dotyczące napisów rozszerzonych, audiodeskrypcji i zapewnienia NZSL. Zapewnienie audiodeskrypcji w telewizji ogólnodostępnej było przedmiotem trwałych starań w latach 2023–25, przy czym ustawienia finansowania NZ On Air są główną dźwignią.

Sankcje i środki — czterowarstwowy stos ekspozycji

W Nowej Zelandii nie ma pięciowarstwowego stosu grzywien administracyjnych w stylu europejskim. Obraz ekspozycji dla operatora, który nie udostępni usługi lub produktu, zbudowany jest z czterech nakładających się warstw, podsumowanych poniżej. Wszystkie kwoty podano w dolarach nowozelandzkich (NZD); przybliżone odniesienie w USD w chwili pisania to 1,00 NZD ≈ 0,60 USD.

Warstwa 1 — odszkodowania Trybunału Kontroli Praw Człowieka

Głównym środkiem według HRA jest zasądzenie odszkodowania przez Trybunał Kontroli Praw Człowieka. Sekcja 92M HRA określa dostępne środki: deklarację, że czyn pozwanego narusza HRA; nakaz powstrzymujący pozwanego od kontynuowania lub powtarzania naruszenia; odszkodowanie na podstawie sekcji 92M ust. 1 lit. c; oraz każdy inny środek, jaki Trybunał uzna za stosowny. Odszkodowanie na podstawie sekcji 92M obejmuje pozycje za szkodę pieniężną, utratę jakiejkolwiek korzyści oraz — co najważniejsze w sprawach dostępności cyfrowej, gdzie szkoda pieniężna jest często skromna — poniżenie, utratę godności i uszczerbek uczuć osoby poszkodowanej.

Nie ma ustawowego pułapu odszkodowań HRRT na podstawie sekcji 92M. Zasądzenia w sprawach o dyskryminację ze względu na niepełnosprawność w ostatniej dekadzie mieściły się zwykle w przedziale 5 000–30 000 NZD na skarżącego, z zasądzeniami sięgającymi ponad 50 000 NZD w sprawach z ciężką i przewlekłą dyskryminacją lub szczególnie rażącym postępowaniem (najgłośniejsze zasądzenia w szerszym dorobku spraw HRRT dotyczących prywatności i dyskryminacji przekroczyły 100 000 NZD, choć dotyczyły one matryc faktycznych odmiennych od typowych skarg o dostępność cyfrową).

Warstwa 2 — środki sądowe za naruszenia dostępu do NZSL

Niezapewnienie tłumaczenia NZSL w postępowaniu sądowym, wbrew sekcji 7 ustawy NZSL z 2006 r., daje podstawę do środka sądowego w pierwszej instancji — samo postępowanie można zawiesić, odroczyć lub przeprowadzić ponownie z odpowiednim tłumaczeniem. Nie ma stałej kwoty kary. W praktyce ustawa NZSL wywołała bardzo niewiele spornych postępowań: służby sądowe na ogół zapewniały tłumaczenie na żądanie, a głównym skutkiem ustawy było ustawienie instytucjonalnego standardu domyślnego, a nie napędzanie sporów.

Warstwa 3 — środki wywodzone z NZBORA dla podmiotów państwowych

Gdy dyskryminującym jest podmiot publiczny lub osoba wykonująca funkcję publiczną, skarżący ma — obok drogi HRA — równoległą drogę według NZBORA. Środki według NZBORA to ten sam zestaw dostępny w common law i equity: deklaracje, kontrola sądowa (zwykle w celu uchylenia decyzji dyskryminującej) oraz odszkodowania w stylu Baigent (po sprawie Simpson v. Attorney-General [Baigent's case] [1994] 3 NZLR 667), gdy naruszenie jest wystarczająco poważne. Odszkodowania Baigent w sprawach o niepełnosprawność były rzadkie; są koncepcyjnie dostępne, lecz praktyczne dochodzenie biegnie sprawniej drogą HRA.

Warstwa 4 — ekspozycja na zamówienia i reputację

Ogólnorządowe ramy zamówień — administrowane przez jednostkę New Zealand Government Procurement w Ministerstwie Biznesu, Innowacji i Zatrudnienia — wbudowują oczekiwania dostępności w etap specyfikacji technicznej zamówień usług cyfrowych. Rządowe zasady zamówień (wydanie 5.) i towarzyszące wytyczne zamówień cyfrowych wymagają, by kwestie dostępności były określone z góry i oceniane w ewaluacji dostawców. Dla dostawcy sprzedającego usługi cyfrowe nowozelandzkiemu sektorowi publicznemu udokumentowany dorobek uchybień zgodności związanych z dostępnością może uzasadnić wykluczenie według przepisów o uczciwości lub obniżyć ofertę w kryteriach ewaluacji dostępności. Dla dostawców, których dominującą linią przychodów są kontrakty sektora publicznego, ta warstwa rutynowo przewyższa ekspozycję na odszkodowania HRA o rząd wielkości.

Dorobek egzekwowania i perspektywy

Opublikowany dorobek spraw HRC obejmuje stały strumień skarg o dyskryminację ze względu na niepełnosprawność; zdecydowana większość — zgodnie z poufnym, opartym na koncyliacji procesem HRC — jest rozwiązywana bez przejścia do HRRT. Kohorta spraw spornych i rozstrzygniętych docierających do HRRT jest niewielka (zwykle jednocyfrowa rocznie dla wszystkich przesłanek łącznie), lecz publikowane decyzje tworzą doktrynalny zapis tego, jak stosowano sekcje 53 i 57. Przegląd HRC z 2022 r. skarg o dostępność w obszarze usług cyfrowych (raport z postępowania wyjaśniającego Accessibility of Digital Services) udokumentował utrzymujące się problemy z aplikacjami bankowymi, portalami usług rządowych i głównymi platformami detalicznymi; zalecenia raportu obejmowały skokowy wzrost zasobów HRC na proaktywne postępowania systemowe oraz opracowanie specyficznych dla niepełnosprawności wytycznych dla dostawców usług cyfrowych.

HRC od 2022 r. przyjął bardziej widocznie proaktywną postawę wobec systemowych problemów dostępności cyfrowej — częściowo w odpowiedzi na ustalenia raportu, a częściowo w kompensacji za utknięcie projektu ustawy o dostępności dla Nowozelandczyków. Rola Komisarza ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami w HRC była głównym narzędziem tej pracy, z trwałym zaangażowaniem wobec głównych australijsko-nowozelandzkich banków detalicznych i międzyrządowego Service Innovation Lab w rundzie 2023–25.

Na cyfrowym torze sektora publicznego wyniki badania zgodności WAS 1.1 GCDO wykazywały trwałą, lecz nierówną poprawę wśród objętych agencji; agencje obsługujące głównie publiczne wolumeny transakcyjne (Inland Revenue, Ministerstwo Rozwoju Społecznego, Studylink, służby imigracyjne) miały tendencję do osiągania wyników powyżej średniej; agencje wyspecjalizowane i małe podmioty Korony miały tendencję do pozostawania w tyle. Publikowane przez Departament Spraw Wewnętrznych raporty Accessibility of Government Digital Services z lat 2023, 2024 i 2025 to główny publiczny dokument dla tego toru.

Co nadchodzi w latach 2026–27

Trzy konkretne wydarzenia do obserwacji. Po pierwsze, decyzja polityczna koalicji kierowanej przez Partię Narodową co do tego, czy ożywić specyficzną dla dostępności ustawę — zastąpienie projektu z 2022 r. lub odmienne podejście — ma zostać potwierdzona w programie prac na 2026 r. Po drugie, sama norma WAS 1.1 jest spóźniona z aktualizacją śledzącą WCAG 2.2; mapa drogowa standardów cyfrowych DIA sygnalizuje konsultacje w sprawie zaktualizowanej WAS w 2026 r. Po trzecie, kolejny połączony okresowy raport Nowej Zelandii do Komitetu CRPD jest należny w obecnym cyklu, przy czym oczekuje się, że wkład trójstronnego mechanizmu monitorowania niepełnosprawności skupi się na edukacji włączającej, reformie zdolności prawnej (ustawa o ochronie osobistych i majątkowych praw z 1988 r. wciąż prowadzi ramy decydowania zastępczego, które Komitet CRPD wzywał do zastąpienia) oraz na kwestiach nadzoru systemu niepełnosprawności po Whaikaha otwartych przez zmiany finansowania i zlecania z 2024 r.

Na torze NZSL główny dokument polityczny w opracowaniu to odświeżenie Strategii NZSL na 2026 r. Niedobory tłumaczy NZSL — szczególnie poza Auckland i Wellington — pozostały trwałym tematem starań społeczności osób z niepełnosprawnościami i oczekuje się ich w przedstawieniach budżetowych Whaikaha i Rady NZSL na 2026 r.