Rwanda

Rwanda działa w oparciu o ustawę nr 01/2007 o ochronie osób z niepełnosprawnościami oraz późniejsze ramy ministerialne, które powiązały wdrażanie polityki wobec niepełnosprawności z szerszą krajową strategią rozwoju Vision 2050. National Council of Persons with Disabilities (NCPD) koordynuje politykę w ministerstwach i reprezentuje osoby z niepełnosprawnościami poprzez strukturę sięgającą od poziomu komórki administracyjnej aż po poziom krajowy. Rwanda była na forum Unii Afrykańskiej wyrazistym zwolennikiem Protokołu o niepełnosprawności od jego przyjęcia w 2018 r.

Ramy prawne

Ustawa nr 01/2007 jest ramowym aktem prawnym dotyczącym ochrony osób z niepełnosprawnościami. Uzupełniają ją przepisy sektorowe — obejmujące zatrudnienie, edukację i ochronę socjalną — oraz ramy ministerialne operacjonalizujące zasady ustawy. Konstytucja z 2003 r. (znowelizowana w 2015 r.) gwarantuje równość wobec prawa i zakazuje dyskryminacji, a także stanowi podstawę dla działań afirmacyjnych oraz struktur reprezentacji w zarządzaniu, które są wyróżniającą cechą podejścia Rwandy.

Tym, co wyróżnia model Rwandy, jest nie tyle głębia pojedynczej ustawy, ile zintegrowanie niepełnosprawności z aparatem rządowym. Reprezentacja osób z niepełnosprawnościami jest wbudowana w zarządzanie od poziomu komórki administracyjnej w górę, a mandatem NCPD jest mobilizowanie, reprezentowanie i koordynowanie, a nie działanie jako samodzielny organ nakładający kary. Wdrażanie jest wyraźnie powiązane z Vision 2050 — długoterminową krajową strategią rozwoju, która ujmuje włączanie osób z niepełnosprawnościami jako cel rozwojowy.

CRPD i Protokół Unii Afrykańskiej

Rwanda ratyfikowała Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i była aktywnym zwolennikiem Protokołu Unii Afrykańskiej do Afrykańskiej karty praw osób z niepełnosprawnościami od jego przyjęcia w 2018 r. NCPD koordynuje przygotowanie sprawozdań związanych z CRPD oraz dostosowanie polityki krajowej do zobowiązań traktatowych.

Kary i egzekwowanie

Model egzekwowania w Rwandzie opiera się na koordynacji, a nie na karach. Ochronę w zakresie zatrudnienia, edukacji i dostępu zapewniają ustawa 01/2007 oraz przepisy sektorowe, a mechanizmem, poprzez który dąży się do zgodności, jest NCPD wraz z właściwymi ministerstwami. Nie istnieje krajowa ustawa o dostępności internetowej, a obowiązki w zakresie dostępności cyfrowej dopiero się kształtują. National Commission for Human Rights oraz sądy stanowią formalne zabezpieczenie naprawcze.